أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
23
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
تا اين وقت عيسى چند گاهه بود ؟ كلبى گفت : چهل روزه بود و باقى مفسّران گفتند : يك ساعته بود و گفت : [ وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً ] مرا مبارك كرد هر جائى كه باشم همچنين بود هر كجا كه او بودى بيماران و أصحاب آفات و عاهات نزد او آمدندى او دعا كردى خداى تعالى شفا دادى و اگر جائى قحط بودى و باران نيامدى ببركت قدم او باران آمدى و خصب و خير پيدا شدى [ وَ بَرًّا بِوالِدَتِي ] و مرا وصيّت كرد كه با مادرم نيكوكار باشم و با او نيكوئى كنم و طاعت او دارم و رضاى او جويم [ وَ لَمْ يَجْعَلْنِي « 1 » جَبَّاراً شَقِيًّا ] و نگردانيد مرا و نيافريد متكبّر و بدبخت يعنى با من الطاف كرد و خواهد كردن كه من عند آن اختيار جبّارى و متكبّرى نكنم [ وَ السَّلامُ عَلَيَّ ] و سلام بر من باد از خداى و سلامت بر منست آن روز كه بزادم و آن روز كه بميرم و آن روز كه مرا زنده كنند و برانگيزند زنده ، و در اين سلام گفتهاند اشارتى است بسلامتى كه موجّه بود بتحيّتى در اين مواطن سه گانه . و گفتهاند : عيسى عليه السّلام در حال كودكى همين قدر سخن بيش نگفت كه خداى تعالى از وى حكايت كرد و نيز سخن نگفت تا بوقت عادت . روايت كردهاند از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه او گفت : پنج كس پيش از وقت سخن گفتند ؛ گواه يوسف فى قوله تعالى : و شهد شاهد من أهلها ، و كودك مشّاطهء دختر فرعون ، و عيسى عليه السّلام ، و صاحب جريح ، و فرزند آن زن كه أصحاب الاخدود وى را بسوختند و حديث گواه يوسف و عيسى گذشت « 2 » و حديث كودك مشّاطهء دختر فرعون بعد ازين بيايد ؛ و اندكى ازين سخن و قصّه آنست كه عبد اللّه عبّاس از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه او گفت : در شب معراج بوئى شنيدم كه از آن خوشتر بوئى نشنيده بودم گفتم : اين چه بوى است ؟ -
--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « و معنى [ جعل ] على أحد وجهين باشد ؛ امّا معنى آن باشد كه با من الطافى كرد و خواهد كرد كه من عند آن اختيار جبريّت و شقاوت نكنم ، و امّا بر معنى تسميه و حكم ؛ يعنى مرا جبّار و شقى نخواند و حكم نكرد بر جبريّت و شقاوت من » . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « امّا حديث گواه يوسف و قصّهء او در سورهء يوسف : برفت ، و حديث عيسى آنست كه گفتيم ( آنگاه شروع بنقل اين دو قصّه كرده و در آخر گفته : ) و امّا كودك أصحاب الاخدود قصّهء او در جاى خود بيايد ان شاء اللّه تعالى » .